رتینوئیدها، مشتقات ویتامین A، به یکنواخت شدن رنگ پوست، صاف کردن خطوط و چین و چروکها، درمان آکنه و باز کردن منافذ کمک میکنند. متخصصان پوست معمولا توصیه میکنند که رتینوئیدهای تجویزی موضعی را در شب بعد از تمیز کردن پوست استفاده کنید و سپس مرطوبکننده بزنید. استفاده روزانه از کرم ضد آفتاب هم ضروری است، زیرا رتینوئیدها اغلب پوست را نسبت به آفتاب حساس میکنند.
انواع مختلفی از رتینوئیدها وجود دارد. رتینوئیدهای خوراکی تجویزی آکنه شدید را درمان میکنند. رتینوئیدهای موضعی موجود بدون نسخه، مانند رتینول، در طیف گستردهای از محصولات مراقبت از پوست هستند که آکنه خفیف و علائم پیری را کاهش میدهند.
برای آشنایی با رتینوئیدها، نحوه استفاده از آنها در روتین مراقبت از پوست و خطرات احتمالی آنها، ادامهی مطلب را از دست ندهید.
رتینوئید چیست؟
رتینوئیدها مشتقات ویتامین A هستند، به این معنی که عملکردها و ساختارهای مشابه ویتامین A دارند که به حمایت از سلامت پوست کمک میکند. رتینوئیدها به درمان بیماریها و مشکلات پوستی، مانند موارد زیر کمک میکنند:
- آکنه
- پسوریازیس
- پیری پوست
- برخی سرطانها
چگونه عمل میکنند؟
رتینوئیدها با تقویت کلاژن و افزایش گردش سلولی موثر واقع میشوند. کلاژن پروتئینی است که استخوان، غضروف و پوست شما را میسازد. کلاژن با افزایش سن کاهش مییابد و به سرعت تجزیه میشود. در نتیجه، ممکن است علائم پیری پوست مانند چین و چروک را مشاهده کنید. رتینوئیدها با افزایش تولید کلاژن اثر ضد پیری دارند.
رتینوئیدهای موضعی به سرعت سلولهای مرده پوست را از بین میبرند و به تولید سلولهای جدید کمک میکنند که منافذ شما را باز میکند. رتینوئیدهای خوراکی به از بین بردن چربیهای اضافی که باعث آکنه میشوند، کمک میکنند.
انواع رتینوئیدها
رتینوئیدها به عنوان داروهای خوراکی تجویزی یا کرمهای موضعی، ژلها و مایعات در دسترس هستند. برخی از داروهای موضعی نیاز به نسخه دارند، اما برخی دیگر بدون نسخه در دسترس هستند. انواع مختلف رتینوئیدها مشکلات مختلف سلامتی و نگرانیهای پوستی را درمان میکنند.
رتینوئیدهای موضعی و آنچه که درمان میکنند عبارتند از:
- آداپالن (Adapalene): آکنه خفیف
- آلیترتینوئین (Alitretinoin): سارکوم کاپوزی، نوعی سرطان که باعث رشد ضایعات غیرطبیعی ارغوانی یا قرمز در بافتهای پوشاننده دهان، بینی و گلو؛ در غدد لنفاوی؛ یا زیر پوست میشود.
- بگزاروتن (Bexarotene): لنفوم سلول T پوستی، نوعی سرطان خون که بر پوست تأثیر میگذارد.
- رتینول (Retinol): هایپرپیگمانتاسیون، کراتوز پیلاریس (برجستگیهای آکنه مانند روی پوست)، آکنه خفیف و چین و چروک
- تازاروتن (Tazarotene): آکنه خفیف و پسوریازیس
- ترتینوئین (Tretinoin): هایپرپیگمانتاسیون، کراتوز پیلاریس، آکنه خفیف و چین و چروک
ایزوترتینوئین یک رتینوئید خوراکی تجویزی است. ایزوترتینوئین آکنههای شدید مانند کیستها و ندولهایی که اغلب بزرگ و دردناک هستند را درمان میکند. معمولا ایزوترتینوئین را به مدت چهار تا پنج ماه مصرف میکنند، اما برخی از درمانها ممکن است کوتاهتر باشند یا بیشتر از آن طول بکشند. ممکن است با از بین رفتن آکنه، اسکار روی پوست ظاهر شود.
رتینوئیدها در مقابل رتینول
رتینول یک رتینوئید موضعی است که بدون نسخه موجود است و به یکنواخت شدن بافت و رنگ پوست، خلاص شدن از شر چین و چروک و درمان آکنه خفیف کمک میکند. رتینول یک عنصر در چندین محصول مراقبت از پوست است. رتینول ضعیفتر از رتینوئیدهای تجویزی است. در نتیجه، رتینول معمولا برای کاهش علائم پیری نسبت به سایر رتینوئیدها زمان بیشتری میبرد.
فواید رتینوئیدها
رتینوئیدها به دلیل اثرات مطلوبی که روی پوست دارند، اغلب جزء اصلی روتینهای مراقبت از پوست هستند. رتینوئیدها با پاک کردن آکنههای خفیف تا شدید، صاف کردن بافت یا رنگ نامنظم پوست و جلوگیری از اسکار آکنه برای پوست مفید هستند. تحقیقات نشان داده است که رتینوئیدها از رشد لکههایی جلوگیری میکنند که وقتی سلولهای مرده پوست و چربیهای اضافی منافذ را میبندند، ایجاد میشوند.
رتینوئیدها همچنین به کاهش علائم پیری مانند خطوط ریز و چین و چروک کمک میکنند. محققان دریافتند که ترتینوئین علائم پیری زودرس ناشی از قرار گرفتن در معرض نور خورشید را کاهش میدهد.
ترتینوئین نگرانیهای پوستی زیر را درمان میکند:
- هایپرپیگمانتاسیون
- لکههای کبدی
- چین و چروک
نحوه استفاده از رتینوئیدها
از رتینوئیدها دقیقا همانطور که دستورالعمل مستقیم یا متخصص پوست تجویز میکند، استفاده کنید. راهنمایی برای رتینوئیدها به استفاده از رتینوئیدهای خوراکی یا موضعی بستگی دارد.
رتینوئیدهای خوراکی
از ایزوترتینوئین طبق تجویز پزشک استفاده کنید. به طور کلی، دو بار در روز به مدت چهار تا پنج ماه ایزوترتینوئین مصرف شود. ایزوترتینوئین را بعد از غذا با یک لیوان پر آب مصرف کنید. مانند رتینوئیدهای موضعی، ممکن است متوجه شوید که آکنه پس از شروع ایزوترتینوئین بدتر میشود. آکنه معمولا با گذشت زمان از بین میرود و پس از قطع درمان بهبود مییابد.
رتینوئیدهای موضعی
متخصصان پوست به احتمال زیاد توصیه میکنند که با رتینوئید کمقدرت شروع کنید تا از تحریک پوست جلوگیری شود. میتوانید رتینوئید را یک شب در میان بزنید و سپس به آرامی آن را هر شب استفاده کنید.
برای استفاده از رتینوئیدهای موضعی:
- با دستهای تمیز صورت خود را با یک شوینده ملایم و آب بشویید.
- به آرامی پوست خود را خشک کنید. ۲۰ تا ۳۰ دقیقه صبر کنید تا مطمئن شوید که پوست شما کاملا خشک شده است.
- رتینوئید را طبق دستورالعمل متخصص در ناحیه آسیبدیده بزنید.
- کل منطقه آسیبدیده را بپوشانید. به عنوان مثال، رتینوئید را به جای درمان لکههای آکنه یا نواحی با بافت یا رنگ ناهموار پوست، روی کل صورت خود بمالید.
- برای مقابله با هر گونه خشکی، از یک مرطوبکننده کرمی و مناسب استفاده کنید.
بدتر شدن آکنه در هفته اول تا ۱۰ روز مصرف رتینوئیدهای موضعی، طبیعی است. اگر آکنه شما بدتر شد استفاده از رتینوئیدهای موضعی را متوقف نکنید. اگر به طور منظم از رتینوئیدهای موضعی استفاده کنید، معمولا آکنه در عرض دو تا سه هفته از بین میرود.
رتینوئیدهای موضعی حساس به نور هستند، به این معنی که نور میتواند آنها را غیرفعال کند. حتما رتینوئید را در شب استفاده کنید، زیرا نور خورشید میتواند آنها را ضعیف کند. رتینوئیدها همچنین پوست شما را بیشتر از حد معمول به آفتاب حساس میکنند. برای جلوگیری از آسیبهای ناشی از نور خورشید، فقط شبها از رتینوئیدهای موضعی استفاده کنید و از کرم ضد آفتاب با طیف وسیع و مقاوم در برابر آب با SPF حداقل ۳۰ در روز استفاده کنید.
خطرات و نکات ایمنی
رتینوئیدهای موضعی به طور کلی بیخطر هستند، اما برخی افراد بهتر است از آنها اجتناب کنند. به عنوان مثال، اگر مستعد خشکی پوست هستید یا حساسیت پوستی دارید، رتینوئیدهای موضعی میتواند پوست شما را تحریک کنند.
اگر آکنهها در حوالی دوره قاعدگی بدتر شدند، قبل از افزودن رتینوئید به روتین مراقبت از پوست خود با یک متخصص پوست صحبت کنید. اگر علائم دیگری مانند رشد غیر طبیعی مو دارید، آکنه ممکن است مرتبط با هورمونها باشد.
اگر قصد باردار شدن دارید یا باردار هستید، از رتینوئید استفاده نکنید. رتینوئیدها میتوانند قبل از تولد از طریق جفت و پس از زایمان از طریق شیر مادر به جنین منتقل شوند.
رتینوئیدها خطر ابتلا به سندرم رتینوئید جنین را افزایش میدهند، که ممکن است باعث نقصهای فیزیکی مادرزادی شود. مانند:
- ناهنجاریهای گوش و چشم
- تاخیر در رشد
- نقایص قلبی
لیزر موهای زائد و اپیلاسیون لایه بالایی پوست را مورد هدف قرار میدهد که در هنگام استفاده از رتینوئیدها میتواند شکننده شود. در نتیجه، روشهای رفع موهای زائد خطر سوختگی و سوزش را افزایش میدهد. توصیه میشود استفاده از رتینوئید را قبل از انجام اپیلاسیون یا لیزر متوقف کنید.
عوارض جانبی
رتینوئیدهای موضعی ممکن است عوارض جانبی ایجاد کنند، مانند:
- تغییرات در رنگ پوست
- خشکی پوست
- خارش
- قرمزی
- پوسته پوسته شدن پوست
- تاول زدن یا متورم شدن پوست
- احساس گرما یا سوزش
برخی از شایعترین عوارض جانبی رتینوئیدهای خوراکی میتواند شامل موارد زیر باشد:
- تغییرات در رنگ پوست
- بریدگیها و زخمهایی که دیرتر از حد معمول بهبود مییابند.
- خشکی پوست در نزدیکی چشم، دهان و بینی
- خستگی
- گرگرفتگی یا عرق کردن
- رشد یا ریزش مو
- خونریزی بینی
- جدا شدن پوست، به خصوص در کف دست و کف پا
- لثههای متورم که خونریزی میکنند.
- تغییر صدا
محصولات مراقبت از پوستی که باید از آنها اجتناب کنید
تداخل برخی از محصولات مراقبت از پوست با رتینوئیدها میتواند پوست شما را تحریک کند. هنگام استفاده از رتینوئیدهایی مانند تونرها، قابضها و پاککنندههای دارویی بهتر است از سایر عوامل خشککننده خودداری کنید. این محصولات باعث تحریک بیشتر میشوند.
رتینوئیدها پوست شما را لایهبرداری و منافذ شما را باز میکنند. افزودن یک لایهبردار قوی دیگر مانند آلفا هیدروکسی اسید (AHA) روی رتینوئید، اصلا به نفع پوستتان نیست. شما میتوانید از لایهبردارها استفاده کنید، اما استفاده از آنها را کم کنید و میزان لایهبرداری دستی را کاهش دهید. به عنوان مثال، صبحها از لایهبردارها و شبها از رتینوئیدها استفاده کنید. میتوانید به جای لایهبردار از سرم ویتامین C استفاده کنید؛ هم بهتر نفوذ میکند و هم احتمال تحریک را کاهش میدهد.
لایهبرداری بیش از حد پوست میتواند با حساس کردن پوست به آفتاب، خطر آسیب پوست را افزایش دهد. اگر از لایهبردار، رتینوئید یا سرم ویتامین C استفاده میکنید، روزانه از کرم ضد آفتاب استفاده کنید تا خطر پیری زودرس و سرطان پوست را کاهش دهید.
جمعبندی
رتینوئیدها روند طبیعی بدن شما برای خلاص شدن از شر سلولهای مرده پوست را تسریع میکنند که به درمان آکنه کمک میکند. از رتینوئیدها با احتیاط استفاده کنید، زیرا ممکن است با سایر محصولات مراقبت از پوست تداخل داشته باشند و پوست شما را تحریک کنند. روزانه از کرم ضد آفتاب با SPF حداقل ۳۰ استفاده کنید و مرطوبکننده را برای جلوگیری از آسیب آفتاب و خشکی فراموش نکنید.
ما سعی کردیم تا جای ممکن در مورد این ماده توضیحات لازم را بیاوریم؛ اما اگر هنوز در مورد رتینوئیدها یا سایر محصولات مراقبت از پوست نگرانی یا سؤالی دارید، حتما با یک متخصص پوست مشورت کنید.
